10 funkcji w Pythonie, które każdy programista powinien znać

Język programowania Python słynie z posiadania wielu przydatnych funkcji wbudowanych. Ich znajomość pozwoli Ci nie tylko uprościć i uporządkować kod, lecz również pomóc zrozumieć podejście, jakim kieruje się Python – czytelne, proste i maksymalnie efektywne rozwiązania. W tym materiale przedstawimy najważniejsze funkcje wbudowane w Pythonie, które każdy programista, niezależnie od poziomu zaawansowania, powinien znać i stosować regularnie.

• print() – podstawa Pythona i pierwszy debuger

print() to podstawowa i najważniejsza funkcja w Pythonie. Pozwala nam sprawdzić co dzieje się w programie, wyświetlając po uruchomieniu pożądany przez nas tekst, wartość zmiennych czy wyników obliczeń. Przydaje się również jako prosty debuger – w bardziej rozbudowanym kodzie, dzięki funkcji print(), możemy sprawdzić poprawność działania naszego algorytmu w poszczególnych miejscach.

Wpisywanie tekstu:

>>>print("Witaj!")

Witaj

Wartość zmiennych:

>>>x = 5
>>>print(x)

5

Wynik obliczeń:

>>>x = 5
>>>y = 3
>>>print(x+y)

8

Ciekawostka:

Domyślnie każda funkcja print() kończy się znakiem nowej linii, ale można to zmienić za pomocą drugiego argumentu end. Jest to bardzo przydatne, gdy np. chcemy wypisać coś powtarzalnego w pętli w jednej linii:

Bez end:

>>> for liczba in range(4)
>>> print(liczba)

0
1
2
3

Z użyciem end:

>>> for liczba in range(4)
>>> print(liczba, end = " ")

0 1 2 3

• str(), int(), float() – konwersje typów zmiennych

Podczas programowania w Pythonie bardzo często będziemy zmieniać typ danych, np. gdy chcemy zmienić liczbę na tekst lub odwrotnie. Tu z pomocą przychodzą wbudowane w Pythonie funkcje str() (tekst), float() (liczba zmiennoprzecinkowa) oraz int() (liczba całkowita).

str() → int():

>>>x = "3"
>>>x = int(x)
>>>print(x + 3)
6

float() → int():

>>>x = 3.7
>>>x = int(x)
>>>print(x)
3

int() → str()

>>>tekst = 2025
>>>tekst = str(tekst)
>>>print("Mamy rok "tekst)
Mamy rok 2025

Ciekawostka:

Funkcje int() i float() zadziałają tylko wtedy, gdy zmieniany tekst rzeczywiście jest liczbą. Przykładowo, próba konwersji int(„pięć”) zakończy się błędem. Dlatego warto upewnić się, czy próbujemy dokonać konwersji danych o odpowiednim typie.

• input() – pobieranie danych od użytkownika

Funkcja input() pozwala nam na interakcję z użytkownikiem, pobiera wpisane dane i zapisuje jako je zmienną.

>>>imie = input("Jak masz na imię? ")

>>>print("Witaj,",imie)

 

Rafał
Witaj, Rafał

Pamiętaj!

Wartość zawsze zwracana jest jako obiekt string, więc w niektórych sytuacjach trzeba ją przekonwertować do innego typu danych, np. int (liczba całkowita).

>>rok = int(input(„Który mamy rok? „)) >>print(„Za rok będzie”, rok+1)

2025 Za rok będzie 2026

• len() – długość obiektu

Funkcja len() zwraca nam liczbę elementów obiektów, np. ilość znaków w wyrazie lub liczbę elementów listy. Jest to bardzo przydatna funkcja, pozwalająca nam np. określić ilość wykonywań pętli, która sprawdza nam kolejne elementy listy.

>>>tekst = "programowanie"

>>>lista = [1,2,3,4,5]

>>>print(len(tekst))

>>>print(len(lista))
13
5

• range() – generowanie ciągu liczb

range() to funkcja bardzo przydatna przy używaniu pętli typu for. Zwraca wszystkie liczby całkowite z podanego przez nas zakresu. Funkcja ta nie bierze pod uwagę liczby, którą wpisujemy jako ostatni element ciągu:

>>>for liczba in range(1,4):
>>>      print(liczba)
1
2
3

Gdy podamy tylko jeden argument, funkcja range() domyślnie wygeneruje ciąg od zera:

>>>for liczba in range(3):
>>>      print(liczba)

0

1

2

Bardzo dobrze sprawdza się z funkcją len(), gdy pracujemy na listach:

>>>lista = ["a", "b", "c", "d"]
>>>for indeks in range(len(lista)):
>>> print(lista[indeks])
a
b
c
d

Wpisując trzeci argument przy użyciu funkcji range(), możemy zmieniać sekwencję generowanych liczb, np. co drugą lub w odwrotnym kierunku.

Co druga liczba:

>>>for liczba in range(1,8,2):
>>> print(liczba)
1
3
5
7

W odwrotnym kierunku:

>>>for liczba in range(4,0,-1):
>>>      print(liczba)
4
3
2
1

• min(), max(), sum() i round() – podstawowe funkcje matematyczne

Funkcje min(), max() ,sum() i round() to podstawowe wbudowane funkcje matematyczne w Pythonie, które znać powinien zdecydowanie każdy programista. Używając ich, zamiast ręcznego wykonywania tych operacji, zaoszczędzimy czas i przyśpieszymy działanie naszego kodu.

min() – wartość najmniejsza

>>>zbior = 3,7,2
>>>print(min(3,7,2))
2

max() – wartość największa

>>>liczby = [1,9,4,2]
>>>print(max(liczby))
9

sum() – suma wszystkich elementów

>>>liczby = [3,4,1,5]
>>>print(sum(liczby))
15

round() – zaokrąglanie liczb

Pamiętaj, że funkcja round() może przyjąć zarówno 1, jak i 2 argumenty. Pierwszy z nich, wymagany do zadziałania, to liczba zmiennoprzecinkowa (typu float). Drugi, opcjonalny argument to liczba miejsc po przecinku, do których chcemy zaokrąglić liczbę. Domyślnie funkcja round() zaokrągla do najbliższej liczby całkowitej. Gdy liczba kończy się na .5 Python zaokrągla ją do najbliższej liczby parzystej.

>>>round(3.7)

4 (w górę)

>>>round(1.2)

1 (w dół)

>>>round(2.5)

2 (w dół, ponieważ 2 jest parzyste)

>>>round(5.5)

6 (w górę, ponieważ 6 jest parzyste)

>>>round(2.285,2)

2,29 (zaokrąglenie do dwóch miejsc po przecinku)

• Najważniejsze operacje na listach

Listy to jedno z najczęściej używanych narzędzi w Pythonie. Podstawą każdego programisty powinna być znajomość narzędzi, dzięki którym będzie mógł swobodnie wykonywać na nich operacje – dodawać, usuwać i sortować elementy, itp.

append() – dodaje element na koniec listy

>>>lista = [1,2,3]
>>>lista.append(4)
>>>print(lista)
[1,2,3,4]

insert() – wstawia element na wybraną pozycję

>>>lista = [1,3]
>>>lista.insert(1,2)
>>>print(lista)
[1,2,3]

remove() – usuwa pierwsze wystąpienie danego elementu

>>>lista = [1,2,3,1]
>>>lista.remove(1)
>>>print(lista)
[2,3,1]

pop() – usuwa element listy z podanej pozycji

>>>lista = [1,2,3,4]
>>>lista.pop(1)
>>>print(lista)
[1,3,4]

Niewpisanie argumentu sprawi, że funkcja usunie ostatni element:

>>>lista = [1,2,3,4]
>>>lista.pop()
>>>print(lista)
[1,2,3]

sort() – sortuje listę alfabetycznie A-Z/rosnąco

>>>lista = [5,3,4]
>>>lista.sort()
>>>print(lista)
[3,4,5]

sorted() – tworzy nową, posortowaną listę (oryginalna pozostaje bez zmian)

>>>lista1 = [4,1,2]
>>>lista2 = sorted(lista1)
>>>print(lista1)
>>>print(lista2)
[4,1,2]
[1,2,4]

count() – zlicza ilość wystąpień danego elementu

>>>lista = [1,1,2,3,1]
>>>print(lista.count(1))
3

• def – definiowanie własnych funkcji

Def pozwala nam definiować własne funkcje w Pythonie, z których będziemy mogli korzystać dowolnie w kodzie. Jest to fundament bardziej złożonych algorytmów – zapisywanie wyrażeń jako funkcji przyśpieszy nasz proces pracy i zdecydowanie zwiększy czytelność naszego kodu. Nazwa, której używamy do wywołania funkcji, jest dowolna.

>>>def kwadrat(liczba):
>>>      print(liczba ** 2)
>>>kwadrat(4)    #wywolanie/uruchomienie funkcji
16

Należy jednak zwrócić uwagę, że taka konstrukcja funkcji jedynie wypisze nam wynik podniesienia liczby do potęgi 2. Gdy jednak chcielibyśmy otrzymać wartość, którą zamierzamy użyć dalej w programie, używamy słowa kluczowego return, np. gdy otrzymany kwadrat chcielibyśmy jeszcze pomnożyć przez 2.

>>>def kwadrat(liczba):
>>>      return liczba**2
>>>wartość = kwadrat(4)
>>>print(wartość*2)
32

Można wprowadzać do funkcji więcej niż jeden argument, jednakże trzeba pamiętać, że przy wywołaniu funkcja musi otrzymać wszystkie argumenty, nawet jeśli nie korzysta z któregoś z nich.

>>>def funkcja(a,b,c):
>>>      return a+b
>>>print(funkcja(1,2,3))
3

Ciekawostka:

Funkcja def może być też zdefiniowana z argumentami opcjonalnymi. Przypisuje się wówczas domyślną wartość do wybranego argumentu.

>>>def funkcja(a,b,c=5):
>>> return a+b+c
>>>print(funkcja(1,2,3))
6
>>>print(funkcja(1,2))
8

Podsumowanie

Poznanie tych funkcji w Pythonie to świetny pierwszy krok w nauce programowania. Ułatwią nam pisanie swoich pierwszych programów i nauczą nas, jak pracować z danymi. Choć te funkcje wydają się podstawowe i proste, ich znaczenie w rzeczywistości jest ogromne – to na ich podstawie budowane są najbardziej skomplikowane algorytmy. Są one nieodłącznymi narzędziami każdego programisty – niezależnie od tego, czy zaczyna on swoją przygodę z Python, czy jest już na poziomie zaawansowanym.